Легендарната хрватска креаторка, пионер на екс-југословенската мода и „шнајдерка“ на Јованка Броз, долгогодишна колумнистка на „Глорија“ и несудена директорка на македонската текстилна фабрика „Тетекс“ Жужи Јелинк почина на 96-годишна возраст во Загреб. Славната загрепска „модистка“ е првата модна дизајнерка од овие простори која што уште во 50-тите години имала ревии надвор од Југославија. На 17-годишна возраст првпат замина во Париз, каде што го учела занаетот кај Нина Ричи, а работела и во алетлејто на Коко Шанел. Во Загреб се вратила во 1939 година, и пред почетокот на Втората светска војна отворила кројачка работилница во која шиела облека за богатите еврејски семесјтва. По војната се сели во САД, а по враќањето Тито ѝ предложил да биде лична кројачка на Јованка Броз.
Познатата американска манекенка Сузи Паркер во модел на Жужи Јелинек
Но пред овој ангажман, Тито не гледал многу позитивно на нејзината работа. За него Жужи била субверзивна линсот и сметал дека не треба колекциите да ги промовира под името Жужи Јелинек, бидејќи тоа не било добро за самоуправниот социјализам на СФРЈ. Во раните 60-ти Тито ѝ понудил да биде директор на „Тетекс“, и под името на тетовската текстилна фабрика да ги претставува своите креации, но таа одбила. Веднаш после тоа Тито во еден говор ја споменал како негативен елемент за Југославија, па ѝ било предложено да си замине од државата. Повторно се сели, овојпат во Женева, Швајацарија. Во Загреб се враќа во 1964 година и дури тогаш Тито ѝ понудил да шие модни креации за Јованка Броз.
Жужи со Јованка Броз
-Се согласив! Го советував и Тито, а „Вартекс“ ги шиеше неговите бели костуми. Јованка доаѓаше во Загреб да ги проба фустаните што ги шиев. Материјалите ги купував во Париз, а еднаш заедно бевме во Париз на модната ревија на „Диор“. Беа почестени што дошла Јованка, сепак таа беше сопруга на ценетиот маршал Тито – има изјавено Јелинек.
Иако повеќе преферирала да креира под сопственото име и ја одбила работата во „Тетекс“, сепак цели 15 години соработувала со „Вартекс“ од Вараждин и првата ревија за оваа компанија се одржала во Њујорк, каде што еден модел носела познатата манекенка Сузана Паркер, омилената на Коко Шанел.
Креаторката позира заедно со манекенки облечени во нејзини креации (Загреб, 1960)
Во 50-тите Јелинек беше првата југословенска креаторка што прикажуваше ревии во Америка, низ цела Европа, на Блискиот и Далечниот Исток. Странските медиуми ја нарекоа амбасадорка на модата, а го доби и прекарот „најпозната модна креаторка зад железната завеса“. Од 1994 година пишуваше колумни за неделникот „Глорија“ кои се однесуваа на машко-женските односи, а објави 11 книги со наслови како „Сексот лечи сè“ и „Жени, освојувајте“. Беше инспирација и за Стивен Спилберг кој своевремено бил заинтересиран да сними филм за нејзиниот живописен живот. (K.T.)
Нема коментари